Najczęstsze awarie jachtów: co robić podczas czarteru?

Wchodzisz do portu, załoga szykuje cumy, a silnik nagle milknie. W takiej chwili najpierw trzeba zadbać o ludzi i zatrzymać niekontrolowany ruch jachtu. Szukanie przyczyny usterki przychodzi później.

Problemy podczas czarteru mogą dotyczyć silnika, instalacji wodnej, toalety, akumulatorów, steru lub takielunku. Nie każdy oznacza poważną awarię, ale nie każdy da się też usunąć samodzielnie. Jeśli to Twój pierwszy rejs, zacznij również od naszego przewodnika po czarterze jachtu.

Co zrobić w razie awarii jachtu?

1. Sprawdź, czy nikt nie jest ranny i czy załoga ma założone kamizelki ratunkowe odpowiednie dla danej sytuacji.
2. Oceń pozycję jachtu, ruch innych jednostek, wiatr i odległość od brzegu. Jeśli możesz bezpiecznie manewrować, oddal się od zagrożenia. Kotwicy użyj tylko tam, gdzie jest to bezpieczne i dozwolone.
3. Przy zagrożeniu życia, pożarze lub nieopanowanym napływie wody natychmiast wezwij ratowników. Nie odkładaj tego telefonu na czas rozmowy z armatorem.
4. Przy usterce technicznej skontaktuj się z bazą. Podaj nazwę jachtu, lokalizację lub współrzędne GPS, liczbę osób i zauważone objawy.
5. Sprawdź wyłącznie podstawowe elementy obsługi pokazane przy odbiorze. Nie rozbieraj silnika ani instalacji i nie kontynuuj rejsu, jeśli nie masz pewności, że jacht jest sprawny.
6. Gdy sytuacja jest opanowana, zrób zdjęcia i zanotuj godzinę zdarzenia. Dalsze postępowanie uzgodnij z bazą lub służbami.

Pomoc na Mazurach: w sytuacji zagrożenia dzwoń do MOPR pod 601 100 100, pod 984 albo na 112. Kontakt z JachtyMazury.pl w sprawie usterki: +48 511 420 100.

Co na jachcie może odmówić posłuszeństwa?

W codziennym użytkowaniu najłatwiej zauważyć problemy z rozruchem silnika, zasilaniem, pompą wody i toaletą. Przyczyną bywa zużycie elementu, ale także nieprawidłowa obsługa: zamknięty odpowietrznik zbiornika paliwa, lina za rufą albo niewłaściwe korzystanie z toalety. Bez oględzin nie da się przesądzić, co spowodowało konkretną awarię.

Awaria silnika: co sprawdzić, a kiedy przerwać próby?

Na jachtach żaglowych spotkasz silniki zaburtowe i stacjonarne, a sposób ich obsługi zależy od jednostki. Podczas przekazania jachtu poproś o pokaz uruchamiania, zatrzymywania i kontroli chłodzenia.

Silnik nie chce się uruchomić

• Sprawdź poziom paliwa i upewnij się, że korzystasz z właściwego zbiornika.
• Sprawdź położenie manetki: rozruch zwykle wymaga biegu jałowego.
• Upewnij się, że zrywka jest prawidłowo wpięta, jeżeli dany silnik jest w nią wyposażony.
• W silniku z przenośnym zbiornikiem sprawdź podłączenie przewodu i odpowietrznik zgodnie z instruktażem. Gruszki paliwowej używaj tak, jak pokazano przy odbiorze.
• Oceń sygnały rozrusznika i kontrolki. Nie powtarzaj długich prób rozruchu, które mogą rozładować akumulator.

Jeżeli czujesz paliwo lub widzisz wyciek, przerwij próby uruchamiania. Usuń źródła ognia, nie pal, nie powoduj iskrzenia i skontaktuj się z bazą. Sam zapach benzyny nie jest podstawą do uznania, że silnik jest tylko „zalany”. Przy zagrożeniu pożarem wezwij służby.

Przegrzanie i brak chłodzenia

Alarm temperatury albo brak prawidłowego wypływu wody kontrolnej w silniku, który ma taki wskaźnik, wymaga zatrzymania silnika. Przyczyną może być zatkany wlot, pompa wody lub inny element układu. Nie uruchamiaj silnika ponownie „na próbę” i nie wymieniaj wirnika pompy samodzielnie. Zgłoś objawy bazie i postępuj według instrukcji dla tej jednostki.

Lina lub rośliny na śrubie

Nagłe drgania, spadek ciągu lub nietypowy hałas mogą oznaczać nawiniętą linę, ale także uszkodzenie napędu. Zatrzymaj silnik i zabezpiecz go przed przypadkowym uruchomieniem. Nie próbuj uwalniać śruby kolejnymi zmianami biegów. Nie wchodź do wody pod jachtem ani nie sięgaj do śruby, gdy napęd może się uruchomić. Sposób bezpiecznego sprawdzenia uzgodnij z bazą; przy napędzie stacjonarnym pomoc serwisu może być konieczna.

Woda w zęzie, toaleta i instalacja elektryczna

Woda w zęzie

Kontroluj zęzę w sposób pokazany podczas odbioru. Nie zakładaj, że niewielka ilość wody jest zawsze nieszkodliwa. Jeżeli wody przybywa, uruchom pompę zęzową zgodnie z instruktażem i zgłoś problem. Nie demontuj przewodów ani uszczelnień. Szybki napływ wody, nieskuteczna pompa lub utrata stateczności to powód do natychmiastowego wezwania ratowników.

Zatkana toaleta i pełny zbiornik

Do toalety morskiej nie wrzucaj chusteczek, środków higienicznych ani resztek jedzenia. Zasady dotyczące papieru zależą od instalacji, dlatego sprawdź je przy odbiorze. Gdy toaleta się blokuje, nie pompuj na siłę i nie stosuj domowych środków do udrażniania rur. Zgłoś usterkę, a zbiornik fekaliów opróżniaj wyłącznie w przeznaczonej do tego stacji portowej.

Rozładowany akumulator lub wyłączony obwód

Czas pracy akumulatorów zależy od ich pojemności, stanu naładowania i używanych odbiorników. Na postoju ogranicz zbędne zużycie prądu i sprawdzaj wskaźniki. Gdy urządzenie przestaje działać, sprawdź główny włącznik oraz zabezpieczenia pokazane przy odbiorze. Nie mostkuj bezpieczników i nie wkładaj mocniejszych. Powtarzające się wyłączenie obwodu, zapach spalenizny lub grzanie przewodów zgłoś od razu.

Na jachtach motorowych warto też poznać ograniczenia sterów strumieniowych i ich zasilania. Latarkę czołową oraz powerbank dopisz do listy rzeczy do zabrania na rejs.

Mielizna, ster i takielunek

Po wejściu na mieliznę nie próbuj schodzić z niej pełną mocą silnika. Oceń bezpieczeństwo załogi, sprawdź zęzę i skontaktuj się z bazą. Podnoszenie miecza, płetwy sterowej lub silnika zależy od konstrukcji jachtu i warunków. Nie stosuj automatycznie rady o przechylaniu jednostki przez przenoszenie całej załogi na jedną burtę. Po uwolnieniu jachtu trzeba ponownie sprawdzić szczelność kadłuba i działanie steru.

Przed mostami na Szlaku Wielkich Jezior Mazurskich korzystaj z procedury kładzenia masztu pokazanej na danej jednostce. Liczba osób i kolejność czynności zależą od mechanizmu. Nie ciągnij na siłę zaciętych lin ani rolera. Przy uszkodzeniu olinowania lub żagla ogranicz obciążenie tylko wtedy, gdy możesz to zrobić bezpiecznie, i skonsultuj dalszy rejs z bazą.

Uszkodzenie lub kolizja jachtu: co zapisać?

Najpierw udziel pomocy i zabezpiecz miejsce w miarę możliwości. Dopiero później przygotuj dokumentację. W protokole lub notatce zapisz datę, godzinę, miejsce, nazwy i oznaczenia jednostek, dane prowadzących i świadków, opis przebiegu zdarzenia oraz widoczne szkody. Dołącz zdjęcia i zaznacz ewentualne rozbieżności między relacjami. Nie podpisuj opisu, z którym się nie zgadzasz.

Zgłoś zdarzenie armatorowi. Przy osobach poszkodowanych, zagrożeniu, podejrzeniu przestępstwa lub sporze wymagającym interwencji skontaktuj się z odpowiednimi służbami. Protokół między załogami nie zastępuje wymaganych zgłoszeń ani decyzji policji lub właściwego urzędu.

Awaria jachtu podczas czarteru: kto płaci za szkody?

Nie każda usterka oznacza potrącenie z kaucji. Rozliczenie zależy od przyczyny uszkodzenia, umowy czarterowej i warunków ubezpieczenia. Trzeba odróżnić zużycie eksploatacyjne od szkody związanej z nieprawidłową obsługą. Sam rozdarty żagiel lub awaria silnika nie przesądzają jeszcze o odpowiedzialności załogi.

Jeśli masz ubezpieczenie kaucji, sprawdź zakres ochrony, wyłączenia, udział własny i termin zgłoszenia. Zachowaj protokół, zdjęcia oraz korespondencję z armatorem. Usterkę zgłaszaj od razu, także wtedy, gdy nie uniemożliwia dalszego rejsu.

Co sprawdzić przy odbiorze jachtu?

• Uruchamianie i zatrzymywanie silnika, paliwo, chłodzenie oraz wskazania kontrolek.
• Stan zęzy i działanie pompy zęzowej.
• Toaletę, pompę wody, zawory i sposób opróżniania zbiornika fekaliów.
• Akumulatory, ładowanie z lądu, główne wyłączniki i zabezpieczenia obwodów.
• Ster, a na żaglówce także miecz, żagle, olinowanie i mechanizm kładzenia masztu.
• Kotwicę, cumy, odbijacze oraz rozmieszczenie sprzętu ratunkowego i gaśniczego.
• Istniejące rysy, uszkodzenia i braki w wyposażeniu, wpisane do protokołu i sfotografowane.
• Numer do bazy i sposób zgłaszania problemów w trakcie czarteru.

Nie skracaj instruktażu, nawet jeśli masz doświadczenie z innymi jednostkami. Przy czarterze bez patentu na Mazurach zwróć szczególną uwagę na manewry, obsługę instalacji i ograniczenia jachtu. Warto też przypomnieć całej załodze zasady bezpieczeństwa na wodzie.

Najczęstsze pytania o awarie jachtów

Co zrobić, gdy silnik zgaśnie podczas manewru?

Najpierw zadbaj o kontrolę nad jachtem i bezpieczeństwo ludzi. Jeśli warunki pozwalają, oddal się od przeszkody lub użyj kotwicy w bezpiecznym miejscu. Potem zgłoś problem bazie. Przy bezpośrednim zagrożeniu wzywaj ratowników.

Czy mogę samodzielnie naprawić jacht czarterowy?

Wykonuj tylko czynności obsługowe pokazane przy odbiorze i uzgodnione z bazą. Naprawy silnika, instalacji i napędu zostaw serwisowi. Nie wchodź do wody, żeby uwolnić śrubę.

Czy każda awaria jest rozliczana z kaucji?

Nie. Znaczenie mają przyczyna usterki, umowa i ubezpieczenie. Zgłoś problem od razu i udokumentuj jego objawy, zamiast zakładać z góry, kto ponosi koszt.

Pod jaki numer dzwonić po pomoc na Mazurach?

W sytuacji zagrożenia korzystaj z numeru MOPR 601 100 100, numeru 984 lub 112. Usterki techniczne zgłaszaj do bazy czarterowej; kontakt do JachtyMazury.pl to +48 511 420 100.

Numery ratunkowe: Mazurskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe.